Nie gasną echa międzynarodowej konferencji dotyczącej odbudowy Ukrainy, która odbyła się w Gdańsku. Zarówno strona polska jak i ukraińska, w tym także biznes nie tylko komentuje, ale i planuje inwestycje. Dodyskusji włączono także sektor bankowy.
Związek Banków Polskich, w związku z Ukraine Recovery Conference 2026 w Gdańsku, przeprowadził okresowe badanie opinii polskich banków dotyczące aktualnego zainteresowania udziałem w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy. Badanie objęło dwie odrębne grupy: banki komercyjne oraz banki spółdzielcze.
Ankieta została skierowana do banków działających w Polsce, w tym do największych banków komercyjnych, banków średniej wielkości i specjalistycznych, banków zrzeszających bankowość spółdzielczą oraz banków spółdzielczych. Odpowiedzi udzieliło 141 banków reprezentujących łącznie ponad 67% udziału rynku ważonego aktywami.
Najważniejsze wnioski z badania ZBP
- Zainteresowanie sektora: Banki reprezentujące ponad 60% sektora bankowego w Polsce ważonego aktywami są zainteresowane udziałem w finansowaniu i obsłudze projektów odbudowy Ukrainy.
- Warunkiem większej skali jest skuteczny podział ryzyka: Banki wskazują, że prywatny kapitał może zostać uruchomiony na większą skalę tylko przy skutecznym podziale ryzyka pomiędzy sektor publiczny, międzynarodowe instytucje finansowe oraz banki komercyjne.
- Głównym impulsem są oczekiwania klientów biznesowych: W części badania dotyczącej banków komercyjnych 100% respondentów odpowiadających na pytanie o popyt ze strony klientów potwierdziło, że ich klienci są zainteresowani udziałem w procesach związanych z odbudową Ukrainy. Najczęściej są to polskie firmy, a także podmioty mieszane i konsorcja międzynarodowe. Banki postrzegają odbudowę przede wszystkim jako szansę dla przedsiębiorstw zdolnych do realizacji projektów infrastrukturalnych, transportowych, energetycznych oraz związanych z modernizacją gospodarki.
Z perspektywy sektora bankowego odbudowa Ukrainy nie jest wyłącznie kwestią dostępności środków finansowych. Kluczowe znaczenie ma stworzenie architektury finansowania, która ograniczy ryzyka wojenne, prawne, administracyjne i kapitałowe. Bez efektywnych instrumentów de-riskingu, gwarancji, ubezpieczeń oraz wsparcia instytucji publicznych prywatny kapitał będzie angażował się ostrożnie i selektywnie. Dr Tadeusz Białek, Prezes Związku Banków Polskich, podkreśla, że udział polskiego sektora bankowego w odbudowie Ukrainy może stać się ważnym elementem długoterminowej stabilizacji gospodarczej regionu, ale wymaga wspólnego działania państwa, banków, przedsiębiorców oraz instytucji międzynarodowych.
Polskie banki i ich klienci widzą potencjał udziału w odbudowie Ukrainy. Aby ten potencjał przełożył się na realne finansowanie projektów, konieczne są stabilne ramy prawne, skuteczna redukcja ryzyka i partnerska współpraca instytucjonalna. Banki są gotowe wspierać klientów, finansować projekty, uczestniczyć w konsorcjach i dostarczać gwarancji, ale skala tego zaangażowania będzie zależeć od jakości mechanizmów współdzielenia ryzyka z instytucjami publicznymi”
- zaznacza dr Tadeusz Białek.
I. Banki komercyjne - wzrost zainteresowanie udziałem w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy
Banki komercyjne uczestniczące w badaniu reprezentują ponad 65% aktywów polskiego sektora bankowego.92% z nich zadeklarowało zainteresowanie udziałem w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy, a pozostałe 8% uzależniło możliwość zaangażowania się od zakończenia wojny. Najczęściej wskazywanym powodem zainteresowania są oczekiwania klientów (82% wskazań). Długoterminową perspektywę zysku oraz zaproszenie władz publicznych wskazało po 55% respondentów.
- Popyt ze strony klientów. 100% respondentów odpowiadających na to pytanie potwierdziło zainteresowanie klientów. Podmioty polskie wskazało 100% badanych, podmioty mieszane - 64%, a podmioty ukraińskie - 27%.
- Preferowane formy zaangażowania. Najczęściej wskazywane formy to kredyty inwestycyjne i obrotowe -po 91% wskazań, finansowanie importera i gwarancje bankowe - po 82%, finansowanie kapitałowe klienta- 64% oraz udział w konsorcjum - 55%. Banki widzą więc swoją rolę przede wszystkim jako dostawcyfinansowania, płynności i zabezpieczeń.
- Bariery. Najczęściej wskazywano praktyki ukraińskich instytucji publicznych, w tym ryzyko korupcji, oraz bariery prawne - po 64% wskazań. Kolejne ograniczenia to bariery administracyjne - 55%, niedostateczne wsparcie zewnętrzne mitygujące ryzyko - 45% oraz ryzyko nieakceptowalne nawet przy wsparciu zewnętrznym - 36%.
- Mechanizmy redukcji ryzyka i działania publiczne. Za najważniejsze instrumenty banki uznają mechanizmy ograniczające ryzyko wojenne oraz gwarancje dla finansowania eksportu i inwestycji - po 91%,a także ubezpieczenia należności eksportowych - 82%. Najważniejszym oczekiwanym działaniem instytucji publicznych jest utworzenie funduszu de-riskingu wojennego - 91%, uzupełnionego o gwarancje portfelowe BGK i zwiększenie poziomu ochrony w produktach KUKE - po 82% wskazań.
- Sektory i dodatkowe wsparcie. Największy potencjał banki komercyjne widzą w infrastrukturze - 91%,transporcie i energetyce - po 82%, a następnie w sektorze MŚP - 55%, technologiach cyfrowych i cyber bezpieczeństwie - 45% oraz rolnictwie - 36%. Poza instrumentami finansowymi banki oczekują analiz rynkowych - 64%, a także doradztwa w zakresie prawa ukraińskiego i szkoleń - po 45%.
Jako najważniejsze oczekiwane rezultaty URC Gdańsk respondenci wskazywali: utworzenie funduszu de-riskingu wojennego, zwiększenie roli banków komercyjnych w procesach odbudowy, uproszczenie procedur dla projektów transgranicznych oraz rozwój partnerstw z międzynarodowymi instytucjami finansowymi.
II. Banki spółdzielcze - ostrożne zainteresowanie i kluczowa rola zrzeszeń bs
Wyniki części dotyczącej banków spółdzielczych pokazują znacznie ostrożniejsze podejście. Zainteresowanie udziałem w procesach odbudowy deklaruje 19% banków-respondentów, 38% nie jest obecnie zainteresowanych, a 42% nie potrafi jeszcze jednoznacznie ocenić swojego stanowiska. Oznacza to, że potencjał zaangażowania istnieje, ale jego uruchomienie będzie zależeć od prostych instrumentów, wsparcia banków zrzeszających oraz większej przewidywalności prawnej i regulacyjnej.
- Motywacje. Najczęściej wskazywanym motywem jest możliwość współpracy w ramach zrzeszenia lub grupy banków - 35% wskazań. Długoterminową perspektywę zysku wskazało 28% respondentów, a oczekiwania klientów - 16%.
- Preferowane formy zaangażowania. Najczęściej wskazywane jest współfinansowanie w konsorcjum z bankiem zrzeszającym lub innym bankiem - 45%. Kolejne formy to kredyty obrotowe - 44%, kredyty inwestycyjne - 41% oraz obsługa rozliczeń - 26%. Wyniki potwierdzają, że bankowość spółdzielcza postrzega swoją rolę głównie przez pryzmat finansowania klientów i udziału we wspólnych przedsięwzięciach.
- Bariery i niepewność. Spośród banków, które odpowiedziały na pytanie o występowanie barier, 18% je identyfikuje, 6% nie dostrzega barier, a 76% nie potrafi jeszcze ich jednoznacznie ocenić. Najczęściej wskazywane ograniczenia to ryzyko wojenne i polityczne oraz brak wystarczających instrumentów gwarancyjnych lub ubezpieczeniowych - po 40%, wymogi compliance, AML i sankcyjne - 34%, niepewność prawno-regulacyjna - 33% oraz brak wiedzy o dostępnych programach wsparcia - 31%.
- Mechanizmy redukcji ryzyka. Największe znaczenie ma współfinansowanie z bankiem zrzeszającym lub międzynarodową instytucją finansową - 38%. W dalszej kolejności wskazywano gwarancje portfelowe dla finansowania eksportu i inwestycji - 35%, gwarancje indywidualne lub kontraktowe - 33% oraz mechanizmy ograniczające ryzyko wojenne - 32%.
- Oczekiwania wobec instytucji publicznych. Banki spółdzielcze oczekują przede wszystkim prostych gwarancji portfelowych dostępnych również dla tego segmentu - 49%, koordynacji programów z bankami zrzeszającymi i ZBP - 46% oraz jasnych wytycznych prawnych, sankcyjnych, AML i podatkowych - 38%.Utworzenie mechanizmu de-riskingu ryzyka wojennego wskazało 22% respondentów.
- Sektory o największym potencjale. Zdecydowanie najczęściej wskazywano budownictwo i materiałybudowlane - 61%. Kolejne obszary to transport i logistyka - 34%, infrastruktura lokalna i komunalna - 29%oraz rolnictwo i przetwórstwo rolno-spożywcze - 25%.
Polskie banki wskazują, że skuteczna odbudowa Ukrainy będzie wymagała połączenia kilku elementów: kapitału prywatnego, gwarancji publicznych, ubezpieczeń, udziału międzynarodowych instytucji finansowych, przejrzystego katalogu projektów oraz stabilnych ram prawnych. Szczególnie ważne będzie mocne włączenie IFI - jak EBRD, EIB czy IFC - które mogą pełnić rolę katalizatorów finansowania i budowy zaufania inwestorów
- podkreśla Arkadiusz Lewicki, autor badania, Koordynator obszaru ds. udziału banków w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy oraz przedstawiciel sektora bankowego w Radzie ds. Współpracy z Ukrainą przy KPRM.
W ocenie ZBP polski sektor bankowy może odegrać istotną rolę w finansowaniu, obsłudze transakcyjnej i wspieraniu przedsiębiorstw zaangażowanych w odbudowę Ukrainy. Wyniki pokazują jednocześnie dwie różne ścieżki zaangażowania: banki komercyjne deklarują gotowość do bezpośredniego finansowania, udzielania gwarancji i udziału w konsorcjach, natomiast banki spółdzielcze widzą potencjał przede wszystkim we współfinansowaniu z bankami zrzeszającymi oraz obsłudze klientów z sektorów lokalnych. Warunkiem przejścia od deklaracji do większej skali działania pozostaje szybkie uruchomienie mechanizmów współdzielenia ryzyka, łączących środki publiczne, finansowanie międzynarodowe i kapitał prywatny.
